Senior 65+: Darmowe leki od 1.09.2023. Sprawdź, jak je odebrać!

Program „Leki 65+” to niezwykle ważna inicjatywa, która od 1 września 2023 roku znacząco poprawiła dostęp do bezpłatnych medykamentów dla seniorów w Polsce. Rozszerzenie programu z grupy 75+ na osoby, które ukończyły 65. rok życia, stanowi realne wsparcie finansowe i zdrowotne, odpowiadając na potrzeby milionów Polaków. W tym artykule szczegółowo wyjaśniam, na czym polega ten program, kto może z niego skorzystać oraz jak w praktyce uzyskać darmowe leki.

Darmowe leki dla seniorów rewolucja w aptekach od 1 września 2023

Z 75+ na 65+: Kluczowa zmiana, na którą czekały miliony seniorów

Przez wiele lat program bezpłatnych leków w Polsce funkcjonował pod nazwą „Leki 75+”, skupiając się na najstarszej grupie seniorów. Było to oczywiście cenne wsparcie, ale wielu z nas, w tym ja, uważało, że potrzebne jest rozszerzenie tego zakresu. I tak się stało! Od 1 września 2023 roku program został znacząco rozszerzony, obejmując osoby, które ukończyły 65. rok życia. Ta kluczowa zmiana, wprowadzona nowelizacją ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej oraz ustawy o refundacji leków z sierpnia 2023 roku, jest prawdziwą rewolucją. Dzięki niej miliony seniorów zyskały dostęp do bezpłatnych medykamentów, co odciąża ich budżety domowe i ułatwia dbanie o zdrowie.

Czy to oznacza, że absolutnie wszystkie leki są teraz darmowe? Wyjaśniamy podstawową zasadę programu

To bardzo ważne pytanie, które często słyszę. Niestety, muszę od razu rozwiać wszelkie wątpliwości: program „Leki 65+” nie obejmuje absolutnie wszystkich leków. Zasada jest prosta, ale wymaga spełnienia trzech podstawowych kryteriów. Po pierwsze, pacjent musi mieć ukończone 65 lat. Po drugie, lek musi być przepisany na schorzenie, które jest objęte wskazaniami do refundacji dla danego preparatu. I po trzecie, sam lek musi znajdować się na aktualnej, oficjalnej liście leków bezpłatnych, publikowanej przez Ministra Zdrowia. Brak spełnienia choćby jednego z tych warunków oznacza, że za lek trzeba będzie zapłacić.

Kto skorzysta z darmowych leków? Trzy kluczowe warunki

Warunek #1: Ukończone 65 lat jak weryfikowany jest wiek?

Pierwszym i najbardziej oczywistym warunkiem jest wiek. Uprawnienie do bezpłatnych leków przysługuje pacjentowi, który ukończył 65 lat. Nie wystarczy mieć 65 lat „w tym roku” czy „za chwilę”. Musimy mieć już za sobą urodziny, które symbolizują wejście w ten wiek. Weryfikacja wieku odbywa się w aptece na podstawie numeru PESEL, który jest podany na recepcie. System automatycznie sprawdza datę urodzenia i potwierdza uprawnienie.

Warunek #2: Właściwe schorzenie dlaczego sama obecność leku na liście nie wystarczy?

To jeden z najczęściej pomijanych, a zarazem najważniejszych warunków. Wielu pacjentów myśli, że skoro ich lek znajduje się na liście bezpłatnych medykamentów, to automatycznie dostaną go za darmo. Niestety, to nie takie proste. Lek musi być przepisany na konkretne schorzenie, które jest objęte wskazaniami do refundacji dla tego preparatu. Innymi słowy, jeśli lek X jest darmowy dla pacjentów z chorobą Y, ale lekarz przepisze go Tobie na chorobę Z, która nie jest objęta refundacją dla leku X, to za lek zapłacisz. Lekarz musi więc nie tylko przepisać właściwy lek, ale też upewnić się, że wskazanie medyczne jest zgodne z warunkami refundacji.

Warunek #3: Magiczna litera "S" na recepcie klucz do darmowych medykamentów

Ostatnim, ale równie kluczowym elementem jest odpowiednie oznaczenie recepty. Aby farmaceuta mógł wydać lek bezpłatnie, w polu "kod uprawnień dodatkowych" na recepcie (czy to e-recepcie, czy papierowej) musi znajdować się symbol "S". To właśnie ta litera jest sygnałem dla apteki, że lek należy wydać w ramach programu „Leki 65+”. Co istotne, farmaceuta nie ma uprawnień do dopisania tego kodu. Musi on być umieszczony na recepcie przez osobę, która ją wystawia lekarza lub pielęgniarkę. Dlatego zawsze warto sprawdzić receptę przed opuszczeniem gabinetu.

Darmowy lek krok po kroku jak wygląda proces?

U kogo po receptę? Lista lekarzy i pielęgniarek, którzy mogą wpisać kod "S"

Obecnie, aby uzyskać receptę z kodem "S", należy udać się do lekarza lub pielęgniarki, którzy mają uprawnienia do wystawiania takich recept. W większości przypadków są to:

• Lekarze podstawowej opieki zdrowotnej (POZ)
• Pielęgniarki podstawowej opieki zdrowotnej (POZ)

To oni najlepiej znają historię choroby pacjenta i mogą ocenić, czy dany lek spełnia kryteria programu.

Ważne zmiany od 2025 roku: Dlaczego wizyta u prywatnego specjalisty również da Ci darmowy lek?

Mam dla Państwa bardzo dobrą wiadomość dotyczącą przyszłości programu! Od 14 lutego 2025 roku wejdą w życie istotne zmiany legislacyjne, które znacząco rozszerzą grono osób uprawnionych do wystawiania recept z kodem "S". Oznacza to, że po tej dacie receptę na bezpłatny lek będzie mógł wystawić niemal każdy lekarz posiadający prawo wykonywania zawodu. Dotyczy to również:

• Lekarzy specjalistów przyjmujących w ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS),
• Lekarzy pracujących w szpitalach,
• Lekarzy prowadzących prywatną praktykę, nawet jeśli nie mają umowy z NFZ.

Co więcej, uprawnienia zachowają także lekarze, którzy zaprzestali wykonywania zawodu, a wystawiają recepty "pro auctore" (dla siebie) lub "pro familiae" (dla członków rodziny). To ogromne ułatwienie, które z pewnością usprawni dostęp do darmowych leków.

Jak powinna wyglądać Twoja recepta? Sprawdź to, zanim opuścisz gabinet

Kiedy otrzymujesz receptę, zawsze warto poświęcić chwilę na jej sprawdzenie. Upewnij się, że w polu "kod uprawnień dodatkowych" widnieje symbol "S". Jeśli jest to e-recepta, lekarz powinien poinformować Cię o tym, że lek jest darmowy i że kod "S" został zastosowany. W przypadku recepty papierowej, po prostu poszukaj litery "S" w odpowiednim miejscu. Brak tego kodu oznacza, że w aptece będziesz musiał zapłacić pełną kwotę lub dopłatę za lek.

Co zrobić w aptece? Praktyczne wskazówki przy okienku

Po otrzymaniu prawidłowo wystawionej recepty z kodem "S", wystarczy udać się do apteki. Farmaceuta, po zeskanowaniu e-recepty lub wprowadzeniu danych z recepty papierowej, automatycznie zweryfikuje Twoje uprawnienia na podstawie numeru PESEL i kodu "S". Jeśli wszystko się zgadza, lek zostanie wydany bezpłatnie. Pamiętaj, że zawsze masz prawo zapytać farmaceutę o zamienniki leków, nawet jeśli ten przepisany jest darmowy czasem dostępne są inne, równie skuteczne opcje.

Co znajdziesz na liście darmowych leków? Przegląd najważniejszych grup

Lista leków objętych programem „Leki 65+” jest naprawdę obszerna i obejmuje blisko 3800 pozycji. Są to przede wszystkim medykamenty stosowane w leczeniu najczęstszych schorzeń wieku podeszłego. Poniżej przedstawiam najważniejsze grupy, aby dać Państwu ogólny obraz.

Leki na serce i nadciśnienie: Jakie substancje wspierają układ krążenia seniora?

Choroby układu krążenia to jedne z najpowszechniejszych dolegliwości wśród seniorów. Na liście bezpłatnych leków znajdziemy szeroki wachlarz substancji wspierających serce i regulujących ciśnienie krwi. Mówimy tu o lekach na nadciśnienie tętnicze, chorobę wieńcową, niewydolność serca czy zaburzenia rytmu. To między innymi popularne beta-blokery, inhibitory ACE, sartany czy diuretyki, które są podstawą terapii wielu pacjentów.

Cukrzyca pod kontrolą bez dodatkowych kosztów: Insuliny, metformina i nowoczesne flozyny

Cukrzyca to kolejna choroba cywilizacyjna, która dotyka wielu seniorów. Program „Leki 65+” zapewnia dostęp do szerokiej gamy leków przeciwcukrzycowych. Obejmuje to zarówno insuliny (różne rodzaje), jak i doustne leki, takie jak metformina, która jest często lekiem pierwszego wyboru. Co ważne, na liście znajdują się również nowoczesne grupy leków, takie jak flozyny (inhibitory SGLT2), które nie tylko skutecznie obniżają poziom cukru, ale także wykazują korzystne działanie na układ sercowo-naczyniowy i nerki.

Ulga w bólu i chorobach przewlekłych: Leki przeciwbólowe, na osteoporozę i schorzenia neurologiczne

Lista obejmuje również leki przynoszące ulgę w bólu, co jest niezwykle ważne dla poprawy jakości życia seniorów. Znajdziemy tam także preparaty na osteoporozę, która osłabia kości i zwiększa ryzyko złamań. Nie zapomniano również o pacjentach z chorobami neurologicznymi, takimi jak choroba Parkinsona czy choroba Alzheimera, oferując leki spowalniające postęp tych schorzeń. Ponadto, program wspiera leczenie jaskry oraz zapewnia dostęp do leków przeciwzakrzepowych, które są kluczowe w profilaktyce udarów i zawałów.

Gdzie znaleźć PEŁNĄ i zawsze aktualną listę leków 65+? Podajemy oficjalne źródła

Pamiętajmy, że lista leków jest dynamiczna i może być aktualizowana. Aby mieć pewność, że sprawdzasz najbardziej aktualne informacje, zawsze korzystaj z oficjalnych źródeł:

• Portal pacjent.gov.pl: To główne źródło informacji o zdrowiu w Polsce. Znajdziesz tam dedykowaną sekcję z listą leków dla seniorów 65+.
• Obwieszczenia Ministra Zdrowia: Lista leków refundowanych (w tym tych bezpłatnych dla seniorów) jest publikowana w formie obwieszczeń Ministra Zdrowia, które ukazują się co kilka miesięcy. Można je znaleźć na stronach Ministerstwa Zdrowia.

Zawsze polecam sprawdzać te źródła, aby mieć pewność co do aktualności danych.

Najczęstsze pułapki i nieporozumienia tego unikaj

"Mój lek jest na liście, a i tak płacę" wyjaśniamy kwestię wskazań do refundacji

To jedno z najczęstszych nieporozumień, z którym się spotykam. Wielu pacjentów jest zaskoczonych, że mimo iż ich lek znajduje się na liście bezpłatnych, muszą za niego zapłacić. Kluczem jest tu ponownie kwestia wskazań do refundacji. To, że lek jest na liście, oznacza jedynie, że MOŻE być darmowy. Ale aby tak się stało, musi być przepisany na schorzenie, które jest objęte refundacją dla tego konkretnego leku. Jeśli lekarz przepisze Ci lek na inne schorzenie, nawet jeśli lek jest na liście, nie będzie on bezpłatny. Zawsze upewnij się u lekarza, czy wskazanie do przepisania leku jest zgodne z warunkami refundacji dla programu 65+.

Leki bez recepty (OTC) i suplementy diety czy program 65+ je obejmuje?

Program „Leki 65+” dotyczy wyłącznie leków wydawanych na receptę, które znajdują się na oficjalnej liście. Oznacza to, że nie obejmuje on leków dostępnych bez recepty (OTC), takich jak popularne środki przeciwbólowe, witaminy czy syropy na kaszel, które można kupić w aptece bez konsultacji z lekarzem. Co więcej, program nie finansuje również suplementów diety, które, choć często reklamowane jako wspierające zdrowie, nie są traktowane jako leki i nie podlegają refundacji. Pamiętajmy o tej różnicy, aby uniknąć rozczarowania w aptece.

Recepta od specjalisty bez kodu "S" co zrobić w takiej sytuacji?

Przed 14 lutego 2025 roku, kiedy to uprawnienia do wystawiania recept z kodem "S" zostaną rozszerzone, może się zdarzyć, że otrzymasz receptę od lekarza specjalisty (np. kardiologa, endokrynologa) bez tego kluczowego oznaczenia. W takiej sytuacji masz kilka opcji:

• Skontaktuj się z lekarzem POZ: Najlepszym rozwiązaniem jest poproszenie swojego lekarza rodzinnego o przepisanie tego samego leku z kodem "S". Lekarz POZ, znając Twoją historię choroby i uprawnienia, może to zrobić.
• Zapłać za lek: Jeśli potrzebujesz leku natychmiast i nie masz możliwości skontaktowania się z lekarzem POZ, możesz po prostu wykupić lek, ponosząc jego pełen koszt lub dopłatę.

Warto zawsze dopytać specjalistę, czy dany lek może być przepisany z kodem "S", a jeśli nie, to dlaczego.

Czy na jednej recepcie mogą znajdować się leki darmowe i płatne?

Tak, jak najbardziej! Na jednej recepcie (zarówno e-recepcie, jak i papierowej) mogą znajdować się zarówno leki, które są objęte programem „Leki 65+” (oznaczone kodem "S"), jak i te, za które będziesz musiał zapłacić (np. z pełną odpłatnością lub z częściową refundacją). Farmaceuta w aptece bez problemu rozróżni te pozycje i wyda Ci darmowe leki bezpłatnie, a za pozostałe naliczy odpowiednią kwotę. To bardzo wygodne rozwiązanie, które pozwala na realizację wszystkich zaleceń lekarskich podczas jednej wizyty w aptece.

Program Leki 65+ a Twoje finanse jak planować budżet?

Zawsze pytaj o zamienniki: Jak lekarz może pomóc Ci zoptymalizować terapię?

Nawet jeśli część Twoich leków jest darmowa, zawsze warto myśleć o optymalizacji kosztów leczenia. Jeśli lekarz przepisuje Ci lek, który nie jest objęty programem „Leki 65+” lub jest dostępny z częściową odpłatnością, zawsze pytaj o możliwość zastosowania tańszych zamienników lub odpowiedników. Często na rynku dostępne są leki o tej samej substancji czynnej, w tej samej dawce i postaci, ale produkowane przez różnych producentów, co przekłada się na różnice w cenie. Lekarz może doradzić, czy istnieje tańsza, równie skuteczna alternatywa, która pozwoli Ci zaoszczędzić bez uszczerbku na zdrowiu.

Przeczytaj również: Karta Seniora Poznań: Jakie zniżki? Pełny przewodnik i wniosek online

Czy program będzie się zmieniał? Co warto wiedzieć o przyszłości darmowych leków w Polsce

Programy takie jak „Leki 65+” oraz listy leków refundowanych są dynamiczne i podlegają ciągłym zmianom. Z mojego doświadczenia wynika, że lista leków jest regularnie aktualizowana pojawiają się na niej nowe substancje, a inne mogą być usuwane lub zmieniać poziom odpłatności. Warto być świadomym, że dyskusje na temat optymalizacji kosztów programu są stałym elementem polityki zdrowotnej. Może to prowadzić do dalszych zmian na liście, na przykład poprzez preferowanie tańszych odpowiedników leków. Dlatego zawsze warto śledzić oficjalne komunikaty Ministerstwa Zdrowia i portalu pacjent.gov.pl, aby być na bieżąco z wszelkimi nowościami dotyczącymi darmowych leków dla seniorów.